آیا کتب تعبیر خواب ابن سیرین و تعبیر خوابی که علامه مجلسی(ره) نوشته است، معتبر است یا خیر؟

پاسخ از مشاوره و پاسخگویی مقام معظم رهبری در دانشگاه

(www.porseman.org):

 

علم تعبیر خواب آموختنی و فرا گرفتنی نیست وعلمى نیست که با درس خواندن نصیب انسان شود و نمی توان با خواندن و مطالعه صاحب آین علم شد . علم تعبیر خواب چنان‏ که در روایتى از حضرت رضا(ع) نقل شده است یک جزء از هفتاد جزء نبوت است و بنابراین نیاز به تصفیه باطن با عبادت و تهدیب اخلاق دارد. مدعیان تعبیر خواب فراوانند اما کسانِ کمى بوده‏اند که از این علم بهره کافى داشته باشند. هر خوابى هم قابل اطمینان نیست و تعبیر ندارد. آنچه به نام تعبیر خواب «ابن سیرین» موجود است، از نظر علماء معتبر نیست. و به فرض اعتبار نمی توان تعبیر خواب خاصی که در این کتاب آمده بر خواب همه افراد تطبیق کرد بلکه شرایط و خصوصیات وحالات افراد در تعبیر خواب آنها دخالت دارد و به همین دلیل فردی خبره و کار آشنا باید خواب را تعبیر نماید .
علمای شیعه درباره ابن سیرین مطلب مهمی نیاورده و متعرض حال او نشده اند ولی علمای اهل سنت درباره او مطالبی را آورده اند. به عنوان مثال در «وفیات الاعیان» چنین می گوید: محمد بن سیرین یکی از فقهای بصره است، پدرش سیرین برده انس بن مالک بود و بر اساس قرار داد پس از مدتی آزاد شد و به خاطر این او را آزاد شده انس بن مالک می گویند و علت برده شدن سیرین این بود که او را خالد بن ولید اسیر گرفت. کار اصلی پدر او مسگری بود و برای ساختن دیگهای مسی به «عین التمر» آمده بود و به دست خالد اسیر و برده شد. مادر ابن سیرین به نام صفیه برده و کنیز ابوبکر بن ابی قحافه بود و ابوبکر او را آزاد کرد و آزاد شده ابوبکر گردید. ابن سیرین گوشش سنگین بود و به او اصم می گفتند. او در زمان خود به ورع و تقوی معروف بود و همه او را به ورع و تقوی می شناختند. ابن سیرین دو سال قبل از کشته شدن عثمان بن غفان به دنیا آمد و در سال یکصد و دهم هجری قمری درگذشت. حسن بصری هم در همین سال درگذشت و ابن سیرین یکصد روز بعد از حسن بصری درگذشت. شغل ابن سیرین در ابتدا بزازی بود و از زنش 19 پسر و 11 دختر به دنیا آمد و از همه آنان فقط یک پسر ماند. و بقیه همه مردند. ابن سیرین در تعبیر خواب مهارت زیادی داشت. (تنقیح المقال، ج 3، ص 130-131، چاپ رحلی به نقل از وفیات الاعیان). در الاعلام زرکلی آمده است که محمد بن سیرین در سال سی و سوم هجری قمری به دنیا آمد و در سال یکصدو دهم درگذشت.(الاعلام، زرکلی، ج 6، ص 154، ستون سوم، س 4، کلمه محمد). شیخ عباس قمی می گوید: حکایت می کنند که محمد بن سیرین بزاز و بسیار زیبا بود. زنی عاشق جمال او شد. آن از او خواست که کالاهای بزازی را به خانه او بیاورد تا خرید کند. ابن سیرین هم به قصد فروش کالاها، به خانه آن زن رفت و پارچه ها را در اختیار او قرار داد تا هر کدام که می پسندد بخرد. آن زن اظهار علاقه و محبت کرد. ابن سیرین گفت: معاذالله و شروع کرد به موعظه و نصیحت آن زن و از کیفر زنا برای او سخن گفت ولی آن زن دست از خواسته اش بر نداشت و اصرار کرد. ابن سیرین با اجازه آن زن به دستشویی رفت تا خود را آماده کند. آن زن هم فکر کرد که ابن سیرین تسلیم خواسته او شده است ابن سیرین از فرصت استفاده کرد و همه سر و صورت و بدن خود را به مدفوعات آلوده ساخت و با آن هیئت و شکل نزد آن زن برگشت و آن زن هم وقتی او را در آن حال دید از او متنفر شد و او را از خانه بیرون کرد و ابن سیرین هم از خانه بیرون رفت و به این وسیله از شر او آزاد شد. (الکنی و الالقاب، ج 1، ص 319 به بعد، چاپ 1397 هجری قمری، مکتبه الصدر، تهران). برخی احتمال داده اند که خداوند به خاطر خودداری ابن سیرین از ارتکاب معصیت در آن شرایط که هیچ مانعی در کار نبود، به او علم تعبیر خواب عطا کرده است.(الکنی و الالقاب، ج 1، ص 319). ابن سیرین از دیدگاه علمای اهل سنت، پسندیده و مورد اعتماد است.(الجرح و التعدیل، ج 7، ص 280، شماره 1518، چاپ بیروت).ولی در کتب رجالی شیعه درباره او چیزی نیست. در معجم رجال الحدیث آمده است که ابن سیرین از ابی عبیده روایت کرده است و شیخ صدوق به طور مرسل، حدیثی از ابن سیرین نقل کرده است.(معجم رجال الحدیث، ج 22، ص 191، شماره 15090 در کلمه ابن). و شیخ صدوق در جلد چهارم کتاب من لا یحضره الفقیه، ص 286، در ضمن شماره 5650 فقط دارد: روی ابن سیرین عن ابی عبیده. بر این اساس، ابن سیرین از دیدگاه علمای اهل سنت از بزرگان دین است ولی از دیدگاه علمای امامیه چنین نیست و به خاطر همین، ما ابن سیرین را نه تنها از اولیاء الله نمی دانیم بلکه نسبت به او معرفتی هم نداریم.